7 Điểm nổi bật trong Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025

08/01/2026

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 đã có những điều chỉnh đáng kể, phản ánh cam kết của Chính phủ trong việc hiện đại hóa và nâng cao chất lượng của ngành bảo hiểm tại Việt Nam. Dưới đây là tổng hợp chi tiết về 7 điểm mới quan trọng trong luật này, giúp các doanh nghiệp và cá nhân nắm bắt tốt nhất những thay đổi và tác động của chúng.

1. Doanh nghiệp bảo hiểm phải chính thức hoạt động trong 12 tháng kể từ ngày cấp giấy phép

Theo khoản 3 Điều 1 Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 (số 139/2025/QH15), thời gian doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài tại Việt Nam chính thức hoạt động là 12 tháng kể từ ngày cấp Giấy phép thành lập.

Trong trường hợp phát sinh sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:

Gửi báo cáo bằng văn bản;
Chỉ được gia hạn hoạt động sau khi có văn bản chấp thuận từ Bộ Tài chính, với thời gian gia hạn tối đa là 12 tháng.

Doanh nghiệp phải hoàn thành tất cả các yêu cầu bắt buộc trước khi chính thức hoạt động, bao gồm:

Đảm bảo vốn điều lệ hoặc vốn được cấp đầy đủ;
Bầu chọn và bổ nhiệm người đại diện theo pháp luật cùng các chức danh quản lý khác đã được Bộ Tài chính phê duyệt;
Thiết lập cấu trúc tổ chức quản lý và hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ;
Ban hành các quy trình và quy chế tuân thủ theo quy định pháp luật;
Thực hiện ký quỹ tại ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam.

Trước ngày hoạt động chính thức, doanh nghiệp cần thông báo cho Bộ Tài chính ít nhất 15 ngày. Nếu không đáp ứng đủ điều kiện, Bộ Tài chính có quyền đình chỉ hoạt động. So với Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, Luật 2025 giữ nguyên thời hạn 12 tháng, nhưng siết chặt quy trình và bổ sung cơ chế kiểm soát cùng trách nhiệm pháp lý rõ ràng hơn cho doanh nghiệp.

2. Quy định chặt chẽ hơn về điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý doanh nghiệp bảo hiểm

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 đã thực hiện nhiều cải cách quan trọng nhằm nâng cao tiêu chuẩn điều kiện và yêu cầu đối với người quản lý và người kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm. Theo Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025, những đối tượng này phải đáp ứng các điều kiện sau:

Không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm;
Không có hình thức xử lý kỷ luật sa thải do vi phạm quy trình nội bộ trong vòng 03 năm trước khi được bổ nhiệm;
Không bị khởi tố bởi cơ quan có thẩm quyền tại thời điểm bầu cử hay bổ nhiệm.

Điều này là một cải tiến lớn so với Luật 2022, vì những yêu cầu này chưa từng được quy định. Luật 2025 còn phân loại chi tiết điều kiện theo từng chức danh và gia tăng yêu cầu về kinh nghiệm, đạo đức nghề nghiệp, cùng với chứng chỉ chuyên môn đối với các chức danh điều hành chủ chốt, đồng thời bắt buộc cư trú tại Việt Nam.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi

>>> Tham khảo: Tổng hợp các Công ty bảo hiểm nổi bật nhất có trụ sở tại Hà Nội.

3. Phân biệt rõ cơ chế đăng ký và thông báo phương pháp tính phí bảo hiểm

Theo Điều 87 Luật Kinh doanh bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm và chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài cần đăng ký và có sự chấp thuận từ Bộ Tài chính về phương pháp và cơ sở tính phí đối với những sản phẩm bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe. Do tính chất dài hạn và rủi ro cao của các sản phẩm này, Nhà nước tiếp tục quản lý chặt chẽ.

Đối với bảo hiểm xe cơ giới (trừ bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc), Luật 2025 quy định đơn giản hơn:

Doanh nghiệp chỉ cần thông báo bằng văn bản cho Bộ Tài chính.
Thực hiện việc thông báo trước khi áp dụng hoặc thay đổi phương pháp tính phí và phải tuân thủ nội dung đã thông báo.

Cách thức này mang lại tính linh hoạt hơn so với Luật 2022, vốn chưa phân định rõ ràng giữa việc đăng ký và thông báo, và đã thống nhất quy định về quản lý phí bảo hiểm.

4. Siết chặt quy định về đại lý bảo hiểm

Theo khoản 1 Điều 127 Luật Kinh doanh bảo hiểm (được sửa đổi bởi khoản 9 Điều 1 Luật số 139/2025/QH15), rõ ràng có quy định rằng:

Đại lý bảo hiểm nhân thọ không được làm đại lý cho doanh nghiệp nhân thọ khác;
Đại lý bảo hiểm phi nhân thọ không được làm cho doanh nghiệp cùng loại khác;
Đại lý bảo hiểm sức khỏe không được làm cho doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe khác;
Đại lý bảo hiểm vi mô không được làm cho tổ chức tương hỗ khác.

Mặc dù Luật 2022 đã đưa ra nguyên tắc không được làm đại lý cho nhiều doanh nghiệp cùng loại, nhưng chưa liệt kê chi tiết từng loại hình doanh nghiệp. Việc quy định này giúp tăng cường trách nhiệm và tính minh bạch cho các hoạt động đại lý trong lĩnh vực bảo hiểm.

5. Quy định chi tiết hơn về tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm

Theo Điều 101 của Luật Kinh doanh bảo hiểm (được sửa đổi tại khoản 8 Điều 1 của Luật số 139/2025/QH15), các doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam hiện phải thực hiện việc tách biệt, ghi nhận và theo dõi rõ ràng các nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm. Cụ thể, các yêu cầu bao gồm:

Tách bạch nguồn vốn và phí: Doanh nghiệp phải tách biệt không chỉ nguồn vốn chủ sở hữu mà còn cả nguồn phí bảo hiểm, kèm theo việc ghi nhận tài sản tương ứng với từng loại nguồn này, nhằm đảm bảo quản lý tài chính hiệu quả.
Theo dõi doanh thu và chi phí: Doanh nghiệp cũng cần ghi chép chi tiết doanh thu, chi phí, và các kết quả từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm và đầu tư liên quan đến từng nguồn vốn, không chỉ trong lãnh thổ Việt Nam mà còn ở nước ngoài.
Quy định cho doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ: Theo Luật mới, doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ yêu cầu phải đăng ký phương pháp tách nguồn vốn, cũng như nguyên tắc phân chia thặng dư, chỉ có thể thực hiện sau khi nhận được sự chấp thuận từ Bộ Tài chính. Đối với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và chi nhánh nước ngoài, họ phải thông báo bằng văn bản trước khi thực hiện tách nguồn và tuân thủ đúng cam kết này.

Luật 2022 trước đây chưa đạt yêu cầu phân biệt rõ cơ chế đăng ký và thông báo. Điều này dẫn đến sự thiếu rõ ràng trong việc theo dõi chi tiết hoạt động trong và ngoài lãnh thổ, điều mà Luật 2025 đã khắc phục.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi

>>> Xem thêm: Giảm và miễn tiền sử dụng đất bắt đầu từ năm 2026.

6. Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm bị giới hạn hoạt động đầu tư từ năm 2026

Theo khoản 3a Điều 138 của Luật Kinh doanh bảo hiểm (được bổ sung bởi khoản 11 Điều 1 của Luật số 139/2025/QH15), doanh nghiệp môi giới bảo hiểm sẽ phải tuân theo các quy định nghiêm ngặt hơn trong hoạt động đầu tư từ năm 2026. Cụ thể, doanh nghiệp này phải đảm bảo tính an toàn, thanh khoản, hiệu quả của các khoản đầu tư và phải tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật liên quan, đồng thời tự chịu trách nhiệm về các hoạt động đầu tư mà mình thực hiện.

Luật 2025 quy định rằng doanh nghiệp môi giới bảo hiểm không được phép đầu tư cho các đối tượng như:

Cổ đông
Thành viên góp vốn
Người có liên quan theo Luật Doanh nghiệp

Tuy nhiên, có một ngoại lệ duy nhất cho phép gửi tiền tại các cổ đông, thành viên mà là tổ chức tín dụng. Điều này thể hiện sự quyết tâm của các nhà làm luật trong việc ngăn chặn các rủi ro tiềm ẩn và đảm bảo rằng doanh nghiệp môi giới bảo hiểm hoạt động một cách có trách nhiệm. Trước đây, Luật 2022 không có bất kỳ quy định nào điều chỉnh hoạt động đầu tư của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, làm tăng nguy cơ cho hệ thống tài chính.

7. Tăng cường kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm từ năm 2026

Theo Điều 154 của Luật Kinh doanh bảo hiểm được sửa đổi tại khoản 13 Điều 1 của Luật số 139/2025/QH15, cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện kiểm tra chuyên ngành đối với nhiều loại hình doanh nghiệp bao gồm:

Doanh nghiệp bảo hiểm
Doanh nghiệp tái bảo hiểm
Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm
Chi nhánh nước ngoài và các tổ chức liên quan khác

Các cuộc kiểm tra này nhằm bảo đảm rằng các doanh nghiệp tuân thủ đúng với các quy định pháp luật hiện hành và hoạt động an toàn, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Khi thấy cần thiết, cơ quan quản lý có quyền thuê dịch vụ từ tổ chức kiểm toán độc lập hoặc công ty tư vấn cũng như chuyên gia đánh giá, để xem xét các nội dung có thể ảnh hưởng đến an toàn của hệ thống, bao gồm các vấn đề như dự phòng nghiệp vụ, khả năng thanh toán, tái bảo hiểm, và hoạt động đầu tư.

Các quy định này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả và tăng cường tính minh bạch trong kinh doanh bảo hiểm mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi

>>> Xem thêm: Văn bản hợp nhất 90/VBHN-BNNMT: Quy định một số điều của Luật Đất đai.

Kết luận

Những điểm mới trong Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 không chỉ thể hiện sự đổi mới trong pháp luật mà còn khẳng định quyết tâm của nhà nước trong việc cải thiện môi trường kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam. Các quy định này không chỉ giúp nâng cao tính cạnh tranh mà còn bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng một cách hiệu quả hơn.

Để được hỗ trợ pháp lý liên quan đến Luật Kinh doanh bảo hiểm, hãy liên hệ với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc ghé thăm văn phòng trực tiếp. Chúng tôi cam kết mang đến dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp và tận tình nhất, giúp bạn nắm bắt và thực hiện đúng quy định pháp luật một cách hiệu quả.

>>> Xem thêm: Điều chỉnh giá thuê nhà và tiền thuê đất theo Công văn 12655.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.

2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.