Từ ngày 25/01/2026, theo quy định mới trong Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT, hành vi không đưa đất vào sử dụng gây lãng phí sẽ không chỉ bị thu hồi đất mà còn có thể bị xử lý hình sự. Đây là một bước đi quan trọng trong việc quản lý và bảo vệ tài nguyên đất đai, nhằm đảm bảo hiệu quả trong việc sử dụng tài sản công. Bài viết này sẽ trình bày chi tiết về các quy định mới liên quan đến vấn đề này.
1. Điểm mới về điều chỉnh khung hình phạt
1.1. Hành vi vi phạm được xác định
Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT đã liệt kê một loạt hành vi vi phạm trong quản lý đất đai có thể dẫn đến hình thức xử phạt nghiêm khắc hơn. Các hành vi này bao gồm:
- Sử dụng đất không đúng mục đích: Nếu một cá nhân hoặc tổ chức nhận giao đất nhưng không sử dụng theo mục đích đã được cấp phép, hành vi này sẽ bị xem xét nghiêm túc. Ví dụ, nếu đất nông nghiệp được giao nhưng lại được sử dụng vào mục đích xây dựng khu công nghiệp, đây là hành vi vi phạm sẽ bị xử lý.
- Không sử dụng đất trong thời hạn quy định: Việc không đưa đất vào sử dụng trong thời gian 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao hoặc chậm tiến độ sử dụng đất 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư cũng sẽ bị xử lý theo luật. Điều này nhằm thúc đẩy việc sử dụng đất đúng mục đích và hiệu quả ngay khi đã được giao.
1.2. Hình phạt hình sự
Hành vi không đưa đất vào sử dụng gây lãng phí sẽ bị xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Điều này có nghĩa là các cá nhân và tổ chức không chỉ đối mặt với việc thu hồi đất mà còn có thể bị xử lý tùy theo mức độ vi phạm. Hình phạt hình sự có thể gồm:
- Tù giam: Trong những trường hợp nghiêm trọng, cá nhân có thể bị xử lý hình sự với mức án tù giam, điều này sẽ tạo ra áp lực lớn cho các cá nhân và doanh nghiệp trong việc sử dụng đất đúng cách.
- Phạt tiền: Đối với những hành vi nhẹ hơn, mức phạt tiền có thể được áp dụng, tuy nhiên, điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến tài chính và uy tín của đơn vị vi phạm.
2. Quy định về thu hồi đất
Hiện tại, theo Điều 81 Luật Đất đai 2024, các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai đều có thể dẫn đến việc thu hồi đất. Các điều kiện cụ thể bao gồm:
2.1. Điều kiện thực hiện thu hồi đất
Theo quy định, nếu người sử dụng đất không thực hiện đúng hợp đồng hoặc không sử dụng đất theo thỏa thuận mà không có lý do chính đáng, sẽ bị thu hồi đất. Các điều kiện cụ thể là:
- Người sử dụng đất không tuân thủ đúng hợp đồng: Nếu đất được Nhà nước giao, cho thuê, hoặc cung cấp cho dự án đầu tư nhưng không được sử dụng trong thời gian 12 tháng liên tục, hành vi này sẽ dẫn đến việc thu hồi.
- Không thực hiện được tiến độ đầu tư: Nếu tiến độ sử dụng đất chậm hơn 24 tháng so với quy định trong dự án đầu tư, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện thu hồi mà không có bồi thường.
>>> Xem thêm: Các loại Giấy tờ xác định thời gian sử dụng đất: Cơ sở pháp lý và quy định hiện hành.
2.2. Gia hạn thời gian sử dụng
Người sử dụng đất có thể được gia hạn sử dụng không quá 24 tháng nếu chứng minh được lý do chính đáng. Tuy nhiên, để có thể được gia hạn, họ sẽ cần nộp thêm một khoản tiền tương ứng cho thời gian được gia hạn cho Nhà nước.
2.3. Trường hợp bất khả kháng
Theo Điều 31 Nghị định 102/2024, một số tình huống nhất định được coi là bất khả kháng sẽ không dẫn đến việc thu hồi đất. Những trường hợp này bao gồm:
- Thiên tai và thảm họa môi trường: Những sự kiện tự nhiên không thể lường trước sẽ được ghi nhận.
- Hỏa hoạn và dịch bệnh: Những trường hợp khẩn cấp này cũng như những sự kiện ảnh hưởng đến khả năng sử dụng đất sẽ được xem xét.
- Quyết định hành chính: Trường hợp có quyết định hành chính của cơ quan nhà nước dẫn đến việc không thể sử dụng đất cũng sẽ được áp dụng.
3. Các biện pháp quản lý hiệu quả
3.1. Quản lý chiến lược tài nguyên đất đai
Các cơ quan chức năng cần thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý tài nguyên đất như:
- Rà soát, tổng hợp tình hình sử dụng đất tại địa phương và quốc gia. Các báo cáo định kỳ cần được thực hiện để theo dõi sát sao tình trạng đất đai.
- Ban hành chính sách khuyến khích: Tạo ra những chính sách và biện pháp hỗ trợ các chủ đất đưa đất vào sử dụng kịp thời và hiệu quả.
3.2. Tăng cường thanh tra và kiểm tra
Việc thanh tra và kiểm tra thường xuyên là cần thiết nhằm:
- Kiểm tra tình hình sử dụng đất: Các cơ quan nhà nước cần tổ chức kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các trường hợp vi phạm.
- Xử lý kịp thời các hành vi không tuân thủ quy định: Bất kỳ hành vi không tuân thủ quy định về sử dụng đất cần được xử lý một cách triệt để, bảo vệ tốt nhất tài nguyên đất đai công.
3.3. Đẩy mạnh công khai ngân sách và thông tin
Thực tế cho thấy việc tăng cường công khai thông tin về đất và ngân sách sẽ giúp:
- Nâng cao tính minh bạch: Người dân và xã hội có thể giám sát được việc quản lý và sử dụng tài nguyên đất đai, từ đó góp phần ngăn chặn tham nhũng và lãng phí.
- Đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng đất: Công khai thông tin giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc sử dụng đất.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn bán nhà ở xã hội tại dự án không sử dụng vốn đầu tư công ở Hà Nội.
Kết luận
Quy định mới về xử phạt khi không đưa đất vào sử dụng gây lãng phí từ ngày 25/01/2026 không chỉ tăng cường tính nghiêm minh trong quản lý đất đai mà còn tạo động lực cho việc sử dụng tài nguyên đất hiệu quả hơn. Các cá nhân và doanh nghiệp cần nắm rõ những quy định này để tránh vi phạm, bảo vệ tài sản công và thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình đối với xã hội.
Nếu bạn cần hỗ trợ trong các vấn đề liên quan đến đất đai, như soạn thảo hợp đồng chuyển nhượng, thực hiện thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hoặc giải quyết các tranh chấp liên quan đến đất đai, hãy liên hệ với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc ghé thăm văn phòng trực tiếp. Chúng tôi có đội ngũ chuyên viên công chứng dày dạn kinh nghiệm, luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn một cách nhanh chóng và hiệu quả để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của bạn.
>>> Xem thêm: Dự kiến về Chính sách nhà ở dành cho người có thu nhập trên 20 triệu đồng/tháng: Hướng đi mới cho an sinh xã hội.
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
Tin cùng chuyên mục
